Tijdschrift voor de politie

Het Regionaal College van de politie Gelderland-Zuid heeft op 21 mei jl. ingestemd met het voorstel om het ophalen, bewaren, verkopen en/of vernietigen van gevonden (brom)fietsen niet meer door de politie te laten uitvoeren. Het is een gemeentelijke aangelegenheid, die kennelijk in bepaalde gemeenten al jaren op het bordje van de politie ligt. Het college gaat ervan uit dat de betreffende gemeenten de activiteiten uiterlijk op 1 januari 2004 van de politie hebben overgenomen. Dit is een begin, uiteindelijk zal dit gelden voor de afhandeling van alle gevonden voorwerpen. Uiteraard komen de taken pas bij de gemeenten te liggen nadat er overleg heeft plaatsgevonden en een redelijke termijn is afgesproken waarin de gemeente de werkzaamheden kan overnemen. In deze casuïstiek is een redelijke termijn van circa een half jaar gesteld.
 

Kerntaken
De toenemende ontevredenheid over de politieprestaties, het overvolle takenpakket en de almaar stijgende criminaliteit zijn voor de politie reden om uit te zoeken wat haar kerntaken zijn. Dit debat is de afgelopen twee jaar ook in het politiekorps Gelderland Zuid gevoerd, te beginnen met een algemeen debat in het Regionaal  College. De hoofdlijnen waren: minder hulpverlening, meer opsporing, steviger optreden door strengere handhaving. Deze beweging past prima in de steeds zichtbaarder wordende ontwikkeling van de politie: meer handhavend, meer opsporend. Niet langer is de politie altijd je beste vriend.
In het korps is naar aanleiding van deze uitspraken een nieuw visiedocument
geschreven. Het meest aansprekend is de nieuwe opvatting over de missie. De
missie van het korps was altijd: het leveren van een politiespecifiek deel
aan veiligheid en leefbaarheid. De nieuwe missie is: het leveren van een politiespecifiek deel aan veiligheid. Leefbaarheid is vooral een verantwoordelijkheid voor gemeenten.
Deze veranderde missie heeft in het korps en bij de lokale bestuurders veel stof doen opwaaien. Wat zijn de gevolgen voor het gebiedsgebonden werken, wat betekent het voor mogelijk nieuwe taken voor de gemeenten?
 

Try out
Er is afgesproken om alle niet-kerntaken van het politiekorps te inventariseren. Na afloop besluit het Regionaal College aan wie en hoe deze taken worden overgedragen. Midden in dit proces ontstond het idee voor een try out. Gekozen werd voor een onderwerp dat niet ter discussie staat: het bewaren, te kijk stellen en verkopen van gevonden fietsen.
Een regionale werkgroep deed onderzoek naar de wijze waarop de afhandeling van gevonden (brom)fietsen in de 21 teams binnen de regio plaatsvindt. Het doel van het onderzoek was na te gaan in welke mate deze activiteiten vallen onder de term 'politiespecifiek'. Als subdoelstelling is het onderwerp eveneens getoetst aan twee criteria: doelmatigheid en integriteit.
 

In bewaring
Het wettelijk kader wordt gevonden in het vijfde boek van het Burgerlijk Wetboek. Artikel 5 beschrijft hoe moet worden omgegaan met een onbeheerde zaak (dus ook gevonden fietsen en bromfietsen). De vinder is verplicht daarvan aangifte te doen. Hij/zij kan dit doen in iedere gemeente bij de daartoe aangewezen ambtenaar. Daarnaast is geregeld dat vinder de onbeheerde zaak bij de gemeente in bewaring kan geven. In artikel 8 van vorengenoemd wetboek staat hoe de gemeente moet omgaan met de bewaring van goederen en in welke gevallen de burgemeester bevoegd is te verkopen of te vernietigen.
Hieruit blijkt dat de wetgever deze taak uitdrukkelijk heeft opgedragen aan de gemeente, maar dat er ruimte is gelaten om de aangifte te laten doen bij een daartoe aangewezen ambtenaar. De politie hiertoe aanwijzen is dus mogelijk en sluit goed aan op de dagelijkse praktijk, waarin burgers een dergelijke melding veelal doen bij de politie. Daarnaast kan de politie dan kijken of de fiets of bromfiets als gestolen is opgegeven. Kortom: een politiespecifieke taak.

Anders ligt het voor het ophalen, bewaren, verkopen en vernietigen. Deze taken zijn expliciet voorbehouden aan de gemeente en worden gekenmerkt als niet politiespecifieke taken.
De vinder is in de meeste gevallen verplicht aangifte te doen van de vondst. Hij kan de zaak in bewaring geven bij de gemeente (in de huidige praktijk meestal de politie). Het feit dat hij de vondst in bewaring geeft, kan impliceren dat hij er geen afstand van doet. Als de vondst wordt verkocht, zal dat met zijn medeweten en toestemming dienen te gebeuren en zal hij zijn invloed kunnen doen gelden met betrekking tot de opbrengst van de vondst.
 

Verkoop
Uit het onderzoek is eveneens gebleken dat de situatie in de regio Gelderland-Zuid zeer divers is, waar het gaat om het ophalen, de opslag, het verkopen en/of vernietigen van gevonden fietsen en bromfietsen. Zo bleek dat er veel capaciteit van de politie wordt besteed aan het ophalen en opslaan van de (brom)fietsen, het organiseren van kijkdagen en de verkoop van (brom)fietsen. In dit opzicht is er geen sprake van een doelmatige inzet van politiecapaciteit.

Naast het opnemen van de aangifte, organiseert de politie de verkoop van de (brom)fietsen en incasseert daarvoor de inkomsten. De pregnante vragen die zich in dit kader thans voordoen zijn: in welke mate is het te verdedigen dat de politie de aangifte opneemt én de verkoop organiseert én daarvoor inkomsten genereert?
Het feit doet zich dus voor dat de instantie – de politie – die verantwoordelijk wordt geacht voor het bewaren van de (brom)fietsen en tot taak heeft de gevonden (brom)fietsen bij de rechtmatige eigenaar terug te brengen, de niet 'teruggerechercheerde' (brom)fietsen verkoopt en de baten ten gunste laat komen van het politiebudget. Hierdoor komt de integriteit in het gedrang. Op z'n minst dient te worden voorkomen dat de schijn wordt gewekt dat de politie er financieel baat bij heeft, dat zo min mogelijk (brom)fietsen naar de rechtmatige eigenaar teruggaan.

Door de afhandeling buiten de politie te leggen, wordt voorkomen dat de politie in een integriteitsspagaat komt en wordt capaciteit vrijgespeeld voor echte politiespecifieke taken. En dat is een belangrijke 'opbrengst'.

Bronnen
Nota Afhandeling gevonden (brom)fietsen van de werkgroep Beperking Operationele Kosten (BOK).
Burgerlijk Wetboek (artt. 5 en 8, titel 2, boek 5).