Tijdschrift voor de politie

Mediation valt onder wat men de ADR-methode noemt: anders dan rechtspraak, oftewel: alternative dispute resolution. Hieronder vallen alle manieren om een conflict op te lossen door middel van een derde die geen formeel gezag heeft. Veel van deze ADR-methoden worden al eeuwenlang gebruikt. De laatste tijd is mediation sterk aan het opkomen, omdat de methode in veel gevallen succesvol blijkt. Een andere vorm van ADR is klassiek bemiddelen: hierbij bepalen derden (de onderhandelaars) actief de thema's, het plan van aanpak en de overeenstemming. Dit staat in tegenstelling tot wat bij mediation gebeurt; bij mediation bepalen partijen zelf de inhoud, terwijl de mediator vooral het proces begeleidt.

Neutrale derde
Een mediator is een neutrale derde, die de partijen helpt bij hun communicatie en onderhandelingen. De mediatior faciliteert de communicatie, identificeert geschilpunten en helpt met het genereren van oplossingen. Hij (of zij) regelt ook het begincontract, en het op papier zetten van de uiteindelijke overeenkomst. De mediator stuurt op het proces, en niet op de inhoud.
Kern van deze aanpak is dat partijen zelf tot een oplossing komen. De werkwijze is vooral nuttig als partijen belang hebben bij een goede relatie in de toekomst, of wanneer partijen zonder strijd uit elkaar willen gaan. Voorwaarde is dat partijen in staat en bereid zijn om over het conflict te praten, en bereid zijn tot schikken. De methode is toepasbaar op eenvoudige én complexe zaken. De mediator kan aangewezen zijn (rechtbank) of gekozen door partijen. De methode is minder geschikt bij een machtsonbalans. Van de bestaande ADR-methodes hebben partijen bij mediation de meeste invloed op het proces. Er wordt, met andere woorden, maximaal een beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid en op de zelfwerkzaamheid.

Empowerment
De mediator legt zich dus vooral toe op het creëren van een veld waarin het voor partijen die het conflict met elkaar hebben, weer mogelijk wordt een gesprek met elkaar te hebben. Mensen die in een conflict zijn beland, staan niet open voor de belangen van de ander, luisteren niet, en opereren slechts vanuit de eigen gevechtslinie. De mediator kan vanuit de positie (autoriteit) die hij of zij heeft bepaalde grondregels neerzetten volgens welke er gewerkt gaat worden. Door de aanwezigheid van de mediator als derde partij verandert de context, en is er de mogelijkheid de conflicten constructief en functioneel te maken. Van belang is hierbij wel dat de mediator neutraal is, anders gaat het conflict gewoon door en wordt de 'derde partij' deel van het conflict! In plaats van kleiner wordt het conflict dan groter.
De grote kracht van mediaton zit in het gegeven dat het conflict daar gelegd wordt waar het thuis hoort: bij partijen zelf. De mediator faciliteert, is de procesbegeleider. Een belangrijk doel van mediation is empowerment: partijen worden zich door deze werkwijze sterk bewust van hun gevoel van eigenwaarde en hun bekwaamheid om problemen aan te pakken. Met empowerment wordt bedoeld het aanmoedigen en helpen van partijen om afwegingen te maken en besluiten te vormen. Deze steun helpt partijen om hun eigen kracht te gebruiken.

Een aantal ingrediënten van mediation is voor de politiepraktijk zeer bruikbaar en zelfs onontbeerlijk. Ik denk hierbij aan het gegeven dat de politiefunctionaris zodanig te werk gaat dat de verantwoordelijkheid werkelijk komt te liggen waar hij thuis hoort: bij partijen zelf! Het is van groot belang een grondhouding te ontwikkelen waarin men leert om belangen boven tafel te krijgen die aan conflicten ten grondslag liggen, partijen daar met elkaar over te laten praten en niet even met een oplossing te komen. Vaak is er uiteindelijk geen draagvlak voor zo'n 'oplossing' en werkt deze alleen maar tot het volgende incident zich aandient.
Een groot gedeelte van het contact van wijkagenten met burgers spitst zich toe op conflicten tussen burgers, waar de wijkagent meermalen, tot wanhopens toe, heen gaat. Mediationvaardigheden kunnen daarin een zeer goede ondersteuning geven.

Basis van vrijwilligheid
Sommige voorwaarden die aan een goede mediation zijn verbonden, zullen leiden tot opereren op het scherp van de snede. Zo is een van de voorwaarden bij een 'echte' mediation dat partijen er vrijwillig aan meewerken. In de politiepraktijk zijn echter genoeg situaties te bedenken waarbij de enige optie is dat conflicterende partijen worden gesommeerd om naar het bureau te komen voor een gesprek. Hoe groter de vrijwilligheid van mensen om aan hun conflict te werken, des te groter zullen hun motivatie en inzet zijn. Aan de andere kant kan en mag de politie haar autoriteit inzetten om bepaalde effecten te bereiken, als zij ze maar met mate inzet, en loslaat als het doel bereikt is. Uiteindelijk staan in deze werkwijze partijen zelf centraal, en bovendien gaat het om de leefbaarheid en veiligheid in hun wijk,
Een andere voorwaarde is de afspraak tot geheimhouding: wat tijdens het gesprek wordt gezegd, mag niet naar buiten komen. Voor de politie geldt dat wanneer strafrechtelijke zaken worden opgebiecht, de functie van politiefunctionaris zwaarder weegt dan de rol van bemiddelaar. Al deze zaken worden van tevoren met de betrokkenen besproken, zodat hier geen verwarring over hoeft te ontstaan.

Omdat mediation zo goed blijkt te werken, wordt er ook op scholen met succes mee gewerkt. Leerlingen worden opgeleid tot 'mediator', en ingezet bij conflicten. Hiermee zijn leerlingen zelf verantwoordelijk voor het oplossen van hun eigen conflicten, en het blijkt uit de praktijk dat ze dat heel goed kunnen!

Conflicten escaleren vaak omdat de gebruikte machtsmiddelen niet tot het gewenste doel hebben geleid. Voor de politiefunctionaris die bij een conflict wordt gehaald (inzet machtsmiddel) is het zaak zo vroeg mogelijk te zorgen dat de zaak deëscaleert. In een gesprek waarbij mediationtechnieken worden toegepast, zorgt de bemiddelaar er door zijn houding en werkwijze voor dat de ingezette machtsmiddelen niet meer werken. Partijen worden, door de aard van het gesprek, gelijkwaardig.

Preventief
Kost dat niet veel tijd? Ja en nee. Het investeren in een werkelijk gesprek, of meerdere gesprekken, kost tijd. Daar staat tegenover dat het een keuze is tussen de hoeveelheid tijd die het kost om steeds maar weer naar de (inmiddels bekende) adressen gaan, met het resultaat dat het weer stil is, tot de volgende keer. Het toepassen van mediationvaardigheden biedt de mogelijkheid om preventief, constructief en duurzaam op te treden bij conflicten tussen burgers en/of burgers en instanties.
Bovendien weet men, indien op de hoogte van de werking van mediation, eerder hoe en waarheen door te verwijzen. Mediation is een heel goed instrument om conflicten te begeleiden, om preventief te kunnen optreden en goed door te kunnen verwijzen. Mediationvaardigheden, wel of niet voor de politie? Het lijkt ons van wel!

[kader]
De training zal in het najaar 2003 van start gaan, en kan ook als in-company training of als maatwerktraject worden gegeven.
Data: nader te bepalen
Inlichtingen: NPA, apeldoorn
Tel. 055-539 7235 of e-mail npa@lsop.nl

Abstract
This article discusses the importance of mediation, e.g., for local officers (policemen on the beat).
Mediation is a method of Alternative Dispute Resolution (ADR). This includes all the ways of resolving a conflict using a third party who does not have any official authority. In recent times, mediation has become increasingly popular because the method has proved to be so successful in many cases. In mediation the parties determine the content themselves, while the mediator, above all supervises the process.
In short, mediation involves the following aspects:
In mediation, the mediator is a neutral third party who helps the parties with their communication and negotiations. The mediator facilitates the communication, identifies points of difference, and helps to generate solutions. The mediator supervises the process, and not the content.
The core of this approach is that the parties arrive at a solution themselves.
People who find themselves involved in a conflict are not open to the interests of the other party. They do not listen, and only operate on the basis of their own arguments. The presence of the mediator as a third party changes the context and leads to the possibility of turning conflicts into a constructive and functional process. It is very important that the mediator adopts a neutral position, because otherwise the conflict will simply continue and will only be exacerbated by that third party! This means that the conflict grows, rather than getting smaller.
The great strength of mediation lies in the fact that the conflict is placed where it belongs: with the parties themselves. The mediator acts as a facilitator and supervises the process, One of the important aims of mediation is empowerment: this process gives the parties a greater awareness of their own sense of self-worth, and their competence to tackle problems.
There are a number of aspects of mediation that are very useful and actually essential in police practice. Remember that a police officer works in such a way that the responsibility lies where it belongs: with the parties themselves. It is very important to develop this basic attitude, in which people learn to confront the issues on which the conflicts are based, so that the parties can talk about them without providing the police this solution themselves, as this does not have a real foundation and will only work until the next incident occurs.
The fact is that a large part of the contacts between local officers and citizens focuses on the conflicts between citizens. Local officers often have to go back to these conflicts again and again, until they despair. Mediation skills can provide important support for this.