Tijdschrift voor de politie

Politiek heeft nog altijd veel belangstelling voor veiligheid en politie in het bijzonder. Nog altijd bestaan er veel misverstanden over politie en het functioneren van de politie. Dat geldt echter ook andersom; maar weinig politiemensen (ook bij de top) hebben kennis van het functioneren van politiek en met name van politieke besluitvormingsprocessen.
Vaak heb ik mij afgevraagd hoe dit komt?
Veel (top)politiefunctionarissen zijn lid van een politieke partij en natuurlijk is er een enkeling die een politieke ingang heeft. In een enkel geval is er zelfs een 'fluistergroepje' geformeerd; een groep zaakdeskundigen die bij een politieke partij fungeren als meedenkgroep/ adviseurs op afstand; dus ook op het gebied van veiligheid.
Het woord 'fluistergroep' suggereert al iets. Fluisteren suggereert dat anderen het niet mogen horen. Het is bij de politie geen gebruik om te schermen met politieke contacten en al helemaal niet dat je politiek probeert te beïnvloeden; alsof je met de mafia aan tafel zit!
 

Lobby
Ik heb dat erg vreemd gevonden. Ik zie in mijn huidige werk alle beroepsgroepen passeren. Er zijn branches die professioneel georganiseerde lobbygroepen in Den Haag aan het werk zetten. Van het Rode Kruis tot Defensie, van de bouw tot aan de gezondheidszorg. Zelfs in tijden dat een beroepsgroep zwaar onder vuur lag (bouwenquete)(bouwenquête) werden pogingen gedaan om het normale lobbywerk voort te zetten. Bij de politie lijkt het echter dat men nog steeds niet bekomen is van de schrik van "Van Traa".'Van Traa'.
Bij het zoeken naar een eerste verklaring kom ik niet verder dan dat "in'in ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag"gezag' misschien ook hiervoor geldt. Van het Openbaar Ministerie is het bekend dat het graag politiek op afstand houdt. In alle ondergeschiktheid zal het O.M.OM ongetwijfeld de minister optimaal informeren maar contacten naar en met de Kamer is een slag te ver.
Ook ministers vinden het vaak niet prettig als hun ambtenaren rechtstreeks bij Kamerleden inprikken. Dat is ookhartstikke logisch omdat op die manier de minister natuurlijk in een lastige positie gemanoeuvreerd kan worden en het de loyaliteitsvraag raakt. Er zit echter nog altijd een groot verschil tussen politieke beïnvloeding,beïnvloeding – met name om legitieme doelen te bereiken of om een juist beeld te schetsen,schetsen – en het fungeren van klokkenluiderals 'klokkenluider' voor (vermeende) misstanden waarbij de minister op zijn politieke verantwoordelijkheid aangesproken kan worden. Een Kamerlid heeft niet de gewoonte om na een gesprek de minister meteen ter verantwoording te roepen; een bijdrage geven aan de oplossing van het probleem of het kunnen plaatsen in de juiste context, wordt ook als zeer waardevol beschouwd.

Mogelijk dat ook de rol van de burgemeester/korpsbeheerder hierin een dempende rolin speelt. Korpsbeheerders behoren per definitie tot een politieke stroming en hebben tot op hoog politiek niveau hun netwerk. Mij is echter niet bekend dat een korpschef ooit een verbod van zijn korpsbeheerder heeft gehad om een politiek netwerk op te bouwen en te onderhouden. Afstemming en overleg zijn van belang en het kan heel effectief zijn, met name als korpsbeheerder en korpschef niet tot een zelfde politieke stroming behoren. Nu blijven signalen van korpschefs veelal beperkt tot ongelukkige uitlatingen in hun nieuwjaarstoespraken of in slecht gelezen managementrapportages, jaarverslagen etc.managementrapportages en jaarverslagen. Er wordt wat afgerapporteerd bij de politie.
 

Politieke beïnvloeding
In deze tijd waarin informatie zich met de snelheid van het licht verplaatst, waarbij politiek vaak blijft hangen bijin de waan van de dag, media een enorme (wellicht te dominante)té) dominante rol spelen en imago leidend is voor de mening over, is het naïef te veronderstellen dat je niet aan politieke beïnvloeding moet doen. Alle eerder genoemde factoren (media en imago) bepalen namelijk ook het beeld van politici over de politie. Dat beeld is niet altijd even positief. Vanuit de eigen beroepsgroep en beroepstrots is het belangrijk om tegenwicht te bieden.
Ook de Raad van Hoofdcommissarissen en in dat verlengde het NPI, dat met name invulling moet geven aan die signaalfunctie zowel naar binnen als naar buiten, geeft geen richting. Wellicht dat hier een belangrijk probleempunt ligt. Natuurlijk zijn er korpschefs die regelmatig met Kamerleden praten maar de Raad van Hoofdcommissarissen als orgaan dat de politie vertegenwoordigt, praat niet. Er wordt niet met één mond gesproken.
Wat houdt de politie dan toch tegen?

Politie heeft van nature de neiging om successen, die zij vooral zelf een succes vindt, uit te venten en bij dreiging buitenaf hopeloos in het defensief te schieten. Maar,De politie blijkt erg slecht in het uitventennaar buiten brengen van haar successen en van haar noden. De noden blijven veelal beperkt tot klagen over te weinig geld (en dus te weinig mensen) en te weinig bevoegdheden. Ook het uitventencommuniceren van de successen is niet echt ontwikkeld en er is zoveel goeds te melden. Het is inderdaad zo dat successtories politiek niet interessant zijn maar ze geven wel kleur aan het denken over.'denken over'. Successen zullen echt niet op de politieke agenda komen, maar het is wel belangrijk dat Kamerleden er kennis van dragen. Hierbij is ook eenermee bekend raken. Een gesprekje met een Kamerlid of beleidsmedewerker veel effectiever.is hiertoe veel effectiever dan de talloze rapporten.
 

Kritiek
Nog steeds laat de politie zich verrassen door negatieve kritiek. De roep om meer mankracht wordt ontkracht door het onvermogen om nu eens precies aan te geven hoeveel politiemensen er exact zijn. Ieder weldenkend mens weet dat het succes van politie niet is af te metenis aan oplossingspercentages. De politie overkomt het toch. Het bevestigt dus niet het beeld wat de politie van zichzelf heeft (en zoals ik de politie ook ken). Het beeld vanken); een professionele organisatie die zich nog steeds probeert te verbeteren. Die geleerd heeft van haar fouten en steeds innovatief is om ééneen van de moeilijkste beroepen uit te voeren. Een organisatie die gevormd wordt door professionele mannen en vrouwen die staan voor hun zaak en hunstinkende best doen om onder moeilijke omstandigheden hun werk te doen.
Waarop blijft het steeds misgaan?
 

Beeldvorming
Een belangrijke reden is dat de politie weinig pro-actief aan de beeldvorming werkt. De transparantie is misschien wel erg ver doorgeslagen, met name transparantie over fouten in de eigen organisatie. Ook het wegzetten van politie als product en dus afspreken wat je wel en wat je niet doet, past niet meer in deze tijd. Met name op dit soort punten kan politieke beïnvloeding veel effectiever werken. Leg uit waarom het lastig is om naar allerlei inbraken te gaan. Leg uit welke nadelen de ATW heeft voor de politieorganisatie en zet dit in het juiste verband. Het is toch onbegrijpelijk dat de recherche de ATW met voeten moet treden omdat rechters weigeren in het weekend te werken. Zelden wordt de werking van de strafrechtsketen echt belicht, en falen in de aanpak van integrale veiligheid is niet de verantwoordelijkheid van de politie. Politie zit vaak aan de achterkant van de problemen. Waarom positioneert zij zich dan zelf dan aan de voorkant?

Juist in die pro-actieve beeldvorming past in mijn optiek ook het onderhouden en beïnvloeden van het politieke netwerk.
Werkbezoeken van Kamerleden aan tal van politieprojecten zijn normaal maar voegen weinig toe aan die beïnvloeding. Ze zijn goed om een goede indruk te maken en om het beeld te kleuren maar of dat altijd op een handige manier gebeurt, betwijfel ik.
Bij werkbezoeken wordt weer de zoveelste powerpointpresentatie voor de dag gesleept en wordt een ronkende presentatie gegeven. Ik weet waar ik over ik praat, want ik heb er zelf tientallen gegeven.
Natuurlijk moet bij werkbezoeken het beeld neergezet worden dat de politiek gerust mag zijn en dat er goed gewerkt wordt. De manier waarop de werkbezoeken echter ingevuld worden, hebben echter een iets te hoog schoolreisjesgehalte.
Welke politiechef durft de invulling van het werkbezoek over te laten aan de werkvloer en laat zijn gezicht niet zien dan hoogstens voor een plichtmatig welkomstwoordje? Waarschijnlijk zal de confrontatie diender – Kamerlid meer goodwill opleveren dan de powerpointpresentatie. Kamerleden zien graag het effect van "hun"'hun' wetgeving. Ze worden graag geconfronteerd met de echte verhalen waarom het niet werkt. Dit levert meer op dan juridische en/of organisatorische beschouwingen van hoog abstract niveau.
Beïnvloeding is namelijk heel effectief als aan Kamerleden uitgelegd wordt waar regelgeving belemmerend werkt en dat is heel anders dan de roep om meer bevoegdheden. Ook inefficieëncytie door verkeerd Haags beleid (onduidelijkheid en/of onevenwichtigheid) die leidt tot hiaten of onmogelijke opdrachten, zijn dankbare onderwerpen. Hierbij kan inzichtelijk gemaakt worden dat de politie door de huidige wetgeving, organisatie, aansturing en groeiende criminaliteit niet alles meer aan kan. Dat is iets anders dan de opmerking dat de politie niet meer naar een inbraak kan.
 

Betrouwbaar
Een ander punt wdat argwaan trekt bij politici, is dat politie niet altijd even betrouwbaar is; afspraken worden slecht nagekomen en een uitvlucht is snel gevonden.
Ik heb het zelf helaas als burger enkele malen ondervonden. Afspraken die ik maakte met de ene politiechef gelden niet bij de andere. Op zich dingen die amper het noemen waard zijn in dit artikel maar toch geven ze kleur aan die mening dat de politie ook als apparaat niet betrouwbaar is. Het prestatiecontract wat nu gesloten is, kan hierop een positieve invloed op hebben. Even groot is echter het risico dat het negatief uitpakt.
Bij politiek dreigt een beetje het gevoel hierdoor te ontstaan dat de politie teveel zeurt en te weinig presteert. Een onterecht gevoel maar het is niet negeren.

Na deze twee cries de coeur een korte handleiding politieke beïnvloeding.:

N Beïnvloeding is geen achterkamertje
Het is een misplaatste opvatting om te denken dat beïnvloeding synoniem is met 'achterkamertjespolitiek'dit te denken. De weg in Den Haag kennen is effectief om een hoger gelegen doel snel te bereiken. Politie moet zich niet afhankelijk maken van departementale ambtenaren maar er ook tegenwicht aan kunnen bieden. De Raad van Hoofdcommissarissen – en niet de individuele korpschefs – heeft hier een eigen verantwoordelijkheid in. Beïnvloeding is iets anders dan klikken en schandalen voor het voetlicht toveren. Beïnvloeding is een vorm van informatieoverdracht om je doel te bereiken.
N Kom langs en/of pak de telefoon.
Maak gebruik van die enorme behoefte bij Kamerleden aanom informatie bij Kamerleden. Leg uit waarom dingen in de praktijk niet werken en probeer een alternatief te geven. Vergeet hierbij ook zeker de beleidsmedewerkers bij de verschillende fracties niet. Beleidsmedewerkers adviseren vaak te veel alleen aan de hand van de rapporten die zij lezen. Geef Kkleur aan het rapport door een je gezicht te laten zien en jeeen verhaal te doent gewoon wonderen.
Ook hier heeft de politiek een belangrijke rol want juist hier kan de "Haagse kaasstolp"'Haagse kaasstolp' doorbroken worden.
Het nadeel is dat er vaak niet veel tijd is voor deze gesprekjes. Timing is dan ook erg belangrijk. Kom op het moment dat een probleem actueel is of (beter nog) gaat worden. Nu gebeurt het te vaak dat n.a.v.  een werkbezoek pas volgt, drie maanden nadat een probleem speelde. Eeen probleem een werkbezoek volgt, drie maanden later en dat is te laat.
Ik ben mij er van bewust dat het een hele reis is vanuit Maastricht of Groningen voor een gesprekje van misschien 15 minuten. Het effect kan echter naar de toekomst enorme tijdswinst geven.
N Bezoek eens een partijcongres
Belangrijk is dan wel dat je lid bent van een partij, maar congressen kunnen heel effectief zijn. Rondlopen, zien en gezien worden. Wissel van gedachten met  en spreek daar eens met mensen die voor jou interessant zijn.
N Denk na over je boodschap
De formulering van je boodschap is heel belangrijk. Het is veel effectiever om 2 twee concrete situaties voor het voetlicht te brengen dan een uitgebreide presentatie. Een Kamerlid zal altijd zoeken naar een concrete ingang met een duidelijk voorbeeld dat oplossing behoeft.
Ook al wordt het probleem niet opgelost; het leidt tot begrip. Als de wWet BOB leidt tot een enorme bureaucratisering, maak dat dan eens inzichtelijk.
N Politiek is actualiteit
Natuurlijk is politiek soms ook in gegeven door de waan van de dag. Nieuws bepaalt (te veel) de politieke agenda en nieuws gaat meestal over misstanden. Het is dom om te roepen dat iets niet kan, als de minister net verklaard heeft verklaard dat hij zich er sterk voor zal maken voor. Als de politiek een bepaalde actie afdwingt, is het zaak dat de prestatie op dat moment ook geleverd wordt geleverd.
De instelling van een speciaal opsporingsteam betekent dat er vlug een succesje geboekt moet worden. Het lijkt erg opportunistisch maar het heeft te maken met een erg belangrijk signaal namelijk dat het probleem aandacht krijgt. Binnen de politiek van de Tweede Kamer is het signaal erg belangrijk; het oplossend vermogen hoort namelijk bij de departementen te liggen. Je haalt daarmee de druk mee van de ketel en je kunt vervolgens verder bouwen. Ook dit lijkt een taboe maar het is heel menselijk. Ook u koopt geen nieuwe televisie om die passen drie maanden later voor de eerste keer te gebruiken en o wee als het ding niet durft te functioneren.
N Eerlijkheid
Wees eerlijk in je informatie. Het lijkt zo logisch maar niets is zo dodelijk als een dan dat iemand iets roept (zeker als het nogal stellige gepresenteerd wordt) presentatie die en het blijkt even later net even anders blijkt te zijn. Zeker als je iemand een non-conforme mening heeft, iets anders laat roepen moet hij/zijje zorgen dat hij optimaal geïnformeerd is te zijn.

Nederlandse politici, zowel ministers als Kamerleden, zijn heel bereikbare mensen. Misschien zien we er iets te veel tegen op. Niet doen!.