Tijdschrift voor de politie

Parallel aan het congres vonden er verscheidene bijeenkomsten plaats voor specifieke doelgroepen, zoals de Society of Police Futurists International (PFI). PFI verenigt ruim 250 mensen, overwegend uit politieorganisaties, met een meer dan gemiddelde belangstelling voor nieuwe ontwikkelingen, innovatie en strategische planning. Via bijeenkomsten, publicaties, een website en een besloten mailinglijst wisselen de PFI-leden informatie en inzichten uit over zaken als nieuwe technologie, opkomende criminaliteitsfenomenen en sociaal-culturele veranderingen die het politiewerk beïnvloeden.
 

Futures Observatories
Tijdens het WFS-congres kwamen in meer dan honderd workshops zeer diverse thema’s aan de orde als de toekomst van het internet en het huwelijk, de aandelenbeurs en het onderwijs, terrorisme en energievoorziening. Voorts werd er gedebatteerd over stadsplanning en digitale lifestyles, duurzame infrastructuur, de krant van de toekomst en marketeering in China. De wandelgangen boden gelegenheid voor discussies tussen vogels van zeer diverse pluimage als productontwikkelaars, stafofficieren van het Pentagon, wetenschappers, filantropen en vertegenwoordigers van NGO’s. Ook blijkt rond het verkennen van de toekomst inmiddels een lucratieve bedrijfstak te zijn ontstaan van trendwatchers en strategisch adviseurs. Die maken als eigentijdse inlichtingendiensten gebruik van netwerken van freelance trendjagers in alle opkomende markten, vooral in landen als China, India en Brazilië. Gewapend met kleine camera’s sturen lokale waarnemers dagelijks hun observaties door naar ‘Futures Observatories’, die er dure rapportjes van maken voor hun klanten in de mode-industrie, consumentenelektronica en lifestyleproducten.
 

Utopia of dystopia?
Gesprekken met deelnemende techneuten gaven interessante inkijkjes in de snelheid van technologische ontwikkelingen. Zo wordt binnen vijf jaar een computer verwacht met een grotere verwerkingscapaciteit dan het menselijk brein; zo’n vijftien jaar later zal computerkracht het denkvermogen van de gehele mensheid te boven gaan. Productontwikkelaars uit de defensie-industrie vertelden hoe voortbouwend op bestaande kennistechnologie wordt geëxperimenteerd met sensoren en biologische interfaces die kunnen worden geïmplanteerd in het menselijk lichaam, waardoor naar verwachting binnen twintig jaar draadloze communicatie vanuit het menselijk brein mogelijk wordt met computers en andere mensen. Tegen die tijd is naar wordt voorzien een vrijwel universele en onmiddellijke beschikbaarheid van informatie gerealiseerd, waardoor bijvoorbeeld tijdens een gesprek real time analyse van argumenten, automatische verificatie van feiten en verkenning van implicaties mogelijk wordt. Het onderwijs, de politiek en allerlei andere domeinen van menselijk handelen zullen hierdoor sterk worden beïnvloed. Sommige deskundigen voorzien dat er zich binnen twintig jaar een zogenoemde technologische singulariteit zal voordoen, een doorbraak van dermate grote proporties dat het menselijk bestaan er in al zijn facetten ingrijpend door wordt beïnvloed. Een convergentie van onderzoeksvelden als de nanotechnologie, biomedische technologie en kennistechnologie kan er toe leiden dat het vermogen om leven te manipuleren op moleculair niveau beschikbaar komt voor organisaties en zelfs individuen. Die zouden daarmee de beschikking krijgen over middelen waarmee mondiale catastrofes kunnen worden veroorzaakt.
 

Methodologie
Vanzelfsprekend was er onder de vakgenoten op het congres ook veel aandacht voor de methodologie van futures research. Naast varianten op de ‘klassieke’ scenariomethode kwamen onderwerpen voorbij als Collaborative Innovation, Real Time Delphi, interactieve analyse in early warning systems, environmental scanning en weak signals analysis. Web 2.0-toepassingen liepen als een rode draad door veel presentaties: zo blijkt het Amerikaanse Congres te experimenteren met een Wiki waarmee burgers kunnen participeren in het ontwerpen van wetgeving. Belangstelling was er ook voor presentaties van de auteur van dit artikel over de Nederlandse ervaringen met het maken van het Nationale Dreigingsbeeld zware en georganiseerde criminaliteit, waarvan in oktober 2008 de tweede editie verschijnt.
 

‘Zwarte zwanen’
Hoewel het optimisme over de vele mogelijkheden van geavanceerde toekomstverkenningen, ondersteund door Web 2.0-technologie, de overhand had, waarschuwden verscheidene presentatoren voor te veel vertrouwen in futures methodologie. Vaak werd daarbij verwezen naar het nieuwe boek van Nassim Taleb getiteld The Black Swan (Random House, 2007), waarin de auteur beargumenteert dat de mogelijkheden om zinvolle uitspraken over de toekomst te doen ruimschoots worden overschat. Sociale wetenschappers en econometristen die het wagen om stellige toekomstverwachtingen uit te spreken zijn volgens hem charlatans. De geschiedenis verloopt volgens Taleb met sprongen en wordt sterk bepaald door onwaarschijnlijke gebeurtenissen met een massieve impact. Hij duidt deze gebeurtenissen aan met de term ‘zwarte zwanen’, daarmee verwijzend naar de eeuwenlange zekerheid dat zwanen altijd wit zijn, tot het nieuwe continent Australië werd ontdekt waar zwarte zwanen bestaan. Achteraf wordt voor de onvoorziene ‘zwarte zwanen’ altijd een verklaring bedacht, zodat retrospectief de geschiedenis zich als een logisch proces voltrekt. Uit dagboeken blijkt echter dat catastrofale gebeurtenissen, zoals de Tweede Wereldoorlog, door gebrek aan verbeeldingskracht niet of nauwelijks werden voorzien. Door de exponentiële groei van kennis wordt de toekomst volgens Taleb steeds minder voorspelbaar. Hij heeft enig recht van spreken sinds hij als jonge mathematicus in dienst van een bank als een van de weinige derivatenhandelaren een fortuin maakte door de beurscrisis van 19 oktober 1987 te voorzien. Taleb gebruikt krachtige taal om zijn boodschap over te brengen: ‘Anyone who causes harm by forecasting should be treated as either a fool or a liar. Some forecasters cause more damage to society than criminals’ (pag. 163). Zijn waarschuwing dat toekomstvoorspellingen gevaarlijk kunnen zijn doordat zij de aandacht afleiden van de noodzaak om op alle eventualiteiten voorbereid te zijn, lijkt met name voor het veiligheidsdomein relevant.
 

Een nieuw Somalië aan Amerika’s zuidgrens?
Een voorbeeld van zo’n ‘zwarte zwaan’ met mogelijk vérgaande strategische implicaties zou de komende ontmanteling van de Mexicaanse staat kunnen zijn. Amerikaanse politiemensen en militairen tonen zich erg bezorgd over recente ontwikkelingen aan de zuidelijke grens van de Verenigde Staten. Drugskartels blijken in Mexico door investeringen in militaire capaciteit en door corruptie een zodanige macht te hebben ontwikkeld dat het voortbestaan van de democratische rechtsstaat gevaar loopt. Verscheidene Mexicaanse politiemensen hebben inmiddels uit lijfsbehoud politiek asiel gezocht in de Verenigde Staten. Vrij recent werd in Phoenix, Arizona, een zeer professioneel hit team onderschept dat op het punt stond om, gekleed in politie-uniformen, een gevluchte Mexicaanse rechtshandhaver te vermoorden. De kern van deze goed georganiseerde criminelen zou bestaan uit ‘Los Zetas’: honderden zwaarbewapende en zeer professionele voormalige medewerkers van de Mexicaanse Special Forces, die zelf in de drugsbusiness zijn gegaan. Nu er recent ook indicaties zijn van relaties met Al Qaeda en zelfs van trainingskampen waar jihadi’s zouden worden opgeleid, beginnen de Amerikanen zich ernstig zorgen te maken.

Interessante websites
www.wfs.org
www.policefuturists.org
www.eufo.org
www.shapingtomorrow.com