INECE is een netwerk van meer dan 3000 overheids- en niet overheidsorganisaties uit meer dan 150 landen die  INECE bevordert en steunt het gebruik van traditionele en niet traditionele middelen om dat te doen wat nodig is om het duurzame gebruik van natuurlijke bronnen en de bescherming van ecosystemen te bevorderen op regionaal, nationaal en internationaal niveau.

De tweede, ge-update versie van het internationale handboek voor handhavers van milieuwetgeving geeft een uitgebreide benadering voor de ontwikkeling van naleef- en handhavingstrategieën voor het effectief en efficiënt maken van milieuwetgeving. Leden afkomstig uit verschillende landen hebben hier veel energie ingestopt en het handboek kan beschouwd worden als een soort reisgids voor handhavers. De eerste versie stamt uit 1992, waar ook vertegenwoordigers van het ministerie van VROM aan meewerkten en dat geldt ook voor deze nieuwe versie.

Over naleving en handhaving van milieuwetgeving is en wordt veel geschreven, vooral omdat bewustwording en gedragsbeïnvloeding belangrijke componenten zijn. Het rechtsgevoel van de gemiddelde burger wordt namelijk niet zo snel aangetast door de veelal niet zichtbare normschendingen. Dit handboek zorgt voor een overzicht van succesvolle nalevingprogramma’s, hoe beïnvloeding van houding en gedrag van mensen werkt, hoe die kunnen worden ingepast in management- en controlcycli en welke nieuwe inzichten dat oplevert. Natuurlijk worden 'de leeuwen en beren' op de weg van ontwikkeling naar een effectief programma niet vergeten.

De inhoud van het boek is vooral bestemd voor de bestuurlijke omgeving. De strafrechtelijke handhaving wordt niet expliciet behandeld. Wel is kennis van de bestuurlijke benaderingen bruikbaar voor de inzet van het strafrecht. Het handboek start met een verhandeling over de beperking van wetgeving met de vaststelling dat in de afgelopen 40 jaar veel overheden wetten hebben gemaakt ter bescherming van onder meer lucht, water, natuur en volksgezondheid. Gesteld wordt dat wetgeving zeker helpt om de problemen te duiden, maar niet automatisch tot naleefgedrag leidt. Vervolgens worden enkele concepten van succesvolle nalevingprogramma’s beschreven en komen de voordelen van compliance en de verschillende soorten compliance aan de orde.

Het boek hanteert 12 principes van effectieve naleving en handhaving. Deze zijn zowel interessant als voor de hand liggend. Ze gaan uit van betrokkenheid bij het milieu, aandacht in visie, doelen en strategie, besturen, de kracht van wetgeving, structuur, verantwoordelijkheden, capaciteit en voortdurende monitoring. Deze benadering heeft veel overeenkomst met de bekende cirkel van Demming: plan-do-check-act. Het gaat natuurlijk vooral om de kracht van de samenwerkende principes, die per land of landsdeel verschillend kunnen zijn.

Bekende en elkaar overlappende managementbenaderingen – vrijwillig, marktgedreven en verplicht – worden behandeld. De juiste mix van deze benaderingen kan variëren met elk te bereiken doel en met gebruik van goede prestatie-indicatoren kan resultaat gemeten worden. De bekende tafel van elf is in de reisgids een bruikbaar instrument om de effectiviteit van nalevingprogramma’s te toetsen.
Noodzakelijke randvoorwaarden zoals goed functionerend bevoegd gezag, goede programma’s, het beleggen van bevoegdheden en verantwoordelijkheden, het belang van een goed vergunningstelsel worden behandeld, ook weer met mooie overzichten.

Het promoten en communiceren van de naleefstrategie wordt niet onbelangrijk geacht. Hier wordt een overeenkomst uit de commerciële economie zichtbaar; de trits van product, prijs, plaats en promotie. Alle noodzakelijkheden voor communicatie en promotie worden besproken. Achtereenvolgens komen aan de orde het belang van monitoring, handhavingprogramma’s, organisatievereisten, goede infrastructuur en internationale communicatie. Het handboek sluit af met manieren om de gebruikte strategie door te ontwikkelen.

De reisgids levert een bruikbare handleiding voor het ontwikkelen van effectieve naleving en handhaving, maar is vooral bedoeld voor de bestuurlijke omgeving. In de benadering ontbreekt de rol van het strafrecht en het belang van een goede informatiepositie en het delen van informatie. Voor startende verantwoordelijken bij de politie in de aanpak van milieuproblemen is het een zeer bruikbaar handboek voor het ontwikkelen van plannen van aanpak voor wijk-/buurtgebonden problematieken en alles wat daarbij nodig is. Het handboek levert verder een internationale standaard vooral voor landen die midden in het ontwikkelproces van adequate naleef- en handhavingstrategieën zitten.

Download

Het handboek is in het Engels beschikbaar en downloadbaar op http://inece.org/principles/