Bureau Beke

De zin en onzin van mobiele camera’s

  

In 2009 startte de politie op initiatief van het toenmalige Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties een proef met de inzet van mobiele camera’s op surveillanceauto’s en op het lichaam van politiepersoneel (bodycams). Met de inzet van deze camera’s werd primair beoogd het geweld tegen politiepersoneel terug te dringen. Medio 2011 blijkt uit onderzoek van Bureau Beke dat het middel niet aan deze doelstelling voldoet. Hierop besluiten de minister van Veiligheid & Justitie en de Raad van Korpschefs niet over te gaan tot een landelijke uitrol van mobiele camera’s. Dit besluit laat echter onverlet dat mobiel cameratoezicht in de politiepraktijk wel degelijk meerwaarde kan hebben.

 

Mobiel cameratoezicht is een betrekkelijk nieuw fenomeen dat - ondanks het ontbreken van bewijs dat deze camera’s geweld tegen de politie terugdringen - veel draagvlak heeft onder politiepersoneel. Het mag dan ook geen verbazing wekken dat zeventien van de 25 regiokorpsen in aanloop naar de afgelopen Oud & Nieuw viering melden gebruik te gaan maken van mobiele camera’s. Zo rust de politie Fryslân voor het eerst een biker - een agent op een fiets - uit met een helmcamera, maken acht bikers in Zeeland gebruik van een bodycam en zetten bijvoorbeeld ook de regiokorpsen Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond en Utrecht dit type camera in.


Bodycams 

De bodycam is een mobiele camera die aan jas, pet of helm kan worden bevestigd of in de spreeksleutel is geplaatst. Camera’s kunnen onderling verschillen in bijvoorbeeld technische specificaties (batterijduur, grootte en gewicht), maar werken nagenoeg op dezelfde wijze: door op de opnameknop te drukken start een opname en wordt beeldmateriaal op een lokale harde schijf opgeslagen. Camera-auto’s zijn voorzien van een op afstand bestuurbare camera op het dak. Door dit bestuurbare element is het bereik van deze camera’s tot 360 graden vergroot. Beeldmateriaal kan live worden uitgekeken, maar wordt ook naar een in de auto geplaatste harde schijf geschreven.

 

Uit eerder onderzoek naar de inzet van mobiele camera’s tijdens Oud & Nieuw, blijkt dat het moeilijk is om een relatief rustig verloop van de jaarwisseling alleen aan camera’s toe te schrijven. Doorgaans worden ook andere maatregelen genomen – zoals bijvoorbeeld een sterk verhoogde politie-inzet in combinatie met een gedegen voorbereiding – om een ordentelijk verloop van de jaarwisseling te garanderen. Dit betekent vanzelfsprekend niet dat mobiele camera’s geen bijdrage kunnen leveren aan een rustiger Oud & Nieuw. De regiokorpsen die tijdens de afgelopen jaarwisseling gebruik hebben gemaakt van bodycams, deden dit naar eigen zeggen dan ook vanwege de preventieve en de-escalerende werking van mobiel cameratoezicht tijdens (dreigende) incidenten. Bovendien kan de camera worden ingezet bij het handhaven van de openbare orde en kan beeldmateriaal worden gebruikt om verdachten te identificeren en op te sporen.

 

Hoewel dergelijke gebruikstoepassingen buiten de oorspronkelijke doelstelling - het terugdringen van geweld tegen politiepersoneel - van de inzet van mobiel cameratoezicht vallen, leveren deze gebruikswijzen een belangrijke bijdrage aan het operationele politiewerk. Zo kunnen risicogroepen, zoals een problematische jeugdgroep of een veelpleger, preventief in beeld worden gebracht. Enerzijds heeft de politie op deze wijze de beschikking over recente signalementen, anderzijds ‘weet’ deze risicogroep dat zij in de gaten gehouden wordt. Uit de politiepraktijk is bekend dat het ‘uit de anonimiteit halen’ van de doelgroep - zoals notoire ordeverstoorders – een effectieve strategie is om incidenten te helpen voorkomen.


Live 

Daarnaast kan met behulp van de bodycams en camera-auto’s zowel live als achteraf een goed sfeerbeeld worden verkregen. Wanneer beeldmateriaal live wordt uitgekeken, kan dat bijdragen aan het in goede banen leiden van grote publieksstromen en het inschatten van de sfeer (crowd control). Achteraf kan het beeldmateriaal een belangrijke rol spelen bij het schetsen van een sfeerbeeld rondom en tijdens een incident. Het sfeerbeeld van de strandrellen in Hoek van Holland, dat met behulp van de bodycam tot stand is gekomen, is hier een mooi voorbeeld van.

 

Tijdens deze rellen is sprake geweest van ongekend hevig en intens geweld jegens politiepersoneel. Wanneer burgers fysiek geweld aanwenden tegen politiefunctionarissen, lijkt de mobiele camera alleen nog bruikbaar voor het proces van opsporing en vervolging. Meerdere verdachten zijn - mede op basis van beeldmateriaal van de bodycam - aangehouden en veroordeeld.

 

Om het rendement van dergelijke ‘alternatieve’ gebruikstoepassingen van mobiele camera’s te verhogen, is aandacht voor de techniek van de camera vereist. Momenteel is de batterijduur van de camera nog te beperkt, waardoor het risico bestaat dat een incident niet is gefilmd. Daarnaast is de kwaliteit van het beeldmateriaal - zeker in het donker of wanneer veel bewogen wordt, zoals bijvoorbeeld tijdens het achtervolgen van een verdachte - voor verbetering vatbaar.

 

Ondanks voorgaande verbeterpunten bewijzen de mobiele camera’s hun meerwaarde in het operationele politiewerk met name in het kader van openbare ordehandhaving en evenementen. De focus heeft bij de introductie van mobiel cameratoezicht bij de politie in onze optiek dan ook te veel gelegen op het terugdringen van geweld tegen politiepersoneel.

 

.
 

Ga naar de pagina met artikelen van Bureau Beke in het Tijdschrift voor de Politie»