De opleiding ging haar vrij gemakkelijk af; ze merkte dat vakken als wet- en rechtskennis, waar klasgenoten soms wel veel moeite mee hadden, haar kwamen ‘aangevlogen’. Maar na 11 maanden stond ze in een uniform op straat, en dat was best een schok. Overigens niet alleen voor haarzelf. ‘Ik werd voorgesteld aan mijn groepscommandant en die vroeg of ik een rijbewijs had. Dat had ik niet. “Geen punt”, zei hij, “dan gaan we je daar direct voor opgeven; je kunt direct beginnen”. “Dat gaat niet”, zei Ellen toen, “want ik ben pas zeventien. De blik in zijn ogen zal ik niet snel vergeten.”

Vrouw bij de politie

Ondanks haar leeftijd voelde Ellen zich wel op haar gemak in de organisatie. ‘Ik hield vanuit mezelf al van problemen oplossen, en ik kreeg een goede begeleiding vanuit de politieorganisatie, dat scheelt enorm.’ Haar eerste baan was bij de Rijkspolitie in de regio Utrecht. Ze werkte drie jaar in het blauw en werd toen – in dezelfde regio – aangesteld als groepsrechercheur. ‘Dat was wel even slikken voor de andere collega’s die ook voor die functie in aanmerking wilden komen. Maar, zoals de chef daar zei: ik wil per se iemand met een B-diploma, en jij bent de enige die zo’n diploma bezit. Later hoorde ik dat hij ook had aangegeven dat hij het een goed idee vond als er voor deze functie een vrouw zou worden geplaatst. Hij was wat dat betreft – het was 1983 – behoorlijk vooruitstrevend.’ Het was wel de eerste keer dat ze zich duidelijk bewust werd van haar vrouw zijn binnen de politieorganisatie. ‘Van sommige collega’s die het niet waren geworden kreeg ik het gevoel dat ze vonden dat ik werd voorgetrokken omdat ik een vrouw was; dat was best vervelend.’

Bij jezelf blijven

En zo was Ellen, op haar 21e, de eerste vrouwelijke groepsrechercheur van de Rijkspolitie in Nederland. Een behoorlijk zware functie, zeker gezien de geringe ervaring die ze had binnen de organisatie. ‘Ik probeer altijd dicht bij mezelf te blijven: als zoiets op mijn pad komt; vraag ik me af hoe ik zo’n functie wil invullen en of ik dat ook aankan. Als ik denk dat ik het aankan, dan ga ik er ook vol voor.’

Regelmaat

Na zes jaar groepsrechercheur werd Ellen docent op de politieschool. ‘Ik was even klaar met de opsporing bij de Rijkspolitie. Ik werkte negen jaar op de landgroep, ik wilde wel wat anders.’ Een horizontale overstap, bijvoorbeeld naar een grotere recherchegroep van de Gemeentepolitie, bleek niet mogelijk. ‘Ik wilde weer gaan studeren, maar dat was moeilijk naast het onregelmatige (recherche)werk. Dus besloot ik op de politieschool te solliciteren, ik kon daar praktische politievaardigheden gaan onderwijzen. Dat resulteerde in een regelmatiger leven en zo kon ik gaan studeren in de avonduren.‘

Leidinggeven

‘Maar de politie trok toch het meest en zo koos ik uiteindelijk voor een studie aan de Politieacademie (de NPA, red.) die ik als extraneï bezocht. Na twaalf jaar werd ik opeens weer drie jaar lang fulltime student, heerlijk. Na de NPA deed ik allerlei klussen in het kader van het MD-traject van het regiokorps Utrecht, totdat er een aanbieding kwam uit Brabant Noord, waar ze expliciet een vrouwelijke teamchef vroegen. We woonden inmiddels ook in Brabant, dus dat was een uitgelezen kans om dicht bij huis een mooie leidinggevende functie te vervullen.’

Contact en distantie

Het leidinggeven zit Ellen in de genen. ‘Ik vind het leuk om sturing te geven aan een groep. Zowel mens- als resultaatgericht leiding geven. De politieorganisatie is ook een bijzondere, maatschappelijke organisatie. Aan de ene kant dicht bij de burgers, contact maken en aan de andere kant distantie, want: je vertegenwoordigt het gezag, je zorgt voor de openbare orde en veiligheid. Als leidinggevende moet je je daar ook zeer van bewust zijn.’
Het klinkt eigenlijk als een onmogelijke opgave: persoonlijk contact maken, en tegelijkertijd afstand bewaren. ‘Als je de dingen maar heel helder stelt, direct vanaf het begin, dan valt het wel mee. In de tijd dat ik nog groepsrechercheur was had ik in de wijk zo mijn informanten; daar ging ik heel persoonlijk mee om, daar had ik in mijn werk heel veel aan. Anderzijds stelde ik wel: “Als ik volgende week een uniformdienst moet draaien dan kan het wel zijn dat ik je gewoon bekeur”. Als je daar vooraf altijd helder en eerlijk over bent is er niets aan de hand.’

Steun

De steun van haar coach – en ook van haar ouders – is vooral in het begin van haar loopbaan heel belangrijk geweest. ‘Dat geldt voor iedereen die nieuw in de organisatie komt, maar voor mij, vanwege mijn zeer jonge leeftijd helemaal. Die coach is van veel invloed geweest op mijn houding in het begin. Je krijgt behoorlijk wat voor je kiezen en het is belangrijk dat je dan iemand hebt die je laat reflecteren op je werk. Die de tijd neemt om je te laten kijken naar hoe je de zaken hebt aangepakt, wat er goed is gegaan, wat beter kan, en waarom. Dat vind ik soms een manco binnen de huidige organisatie; er is te weinig tijd voor en niet alle collega’s hebben het lef voor reflectie.’