‘Techniek interesseert me eigenlijk geen bal, maar wel hoe we techniek kunnen gebruiken en wat dit voor verandering teweeg brengt bij mensen en organisaties. Het is opvallend om te zien hoe snel ontwikkelingen gaan. Ook op het vlak van denken over de techniek; tien jaar terug vonden we het nog een beetje eng om te internetbankieren. Tegenwoordig vragen we ons af waarom de techniek ons niet in staat stelt om bepaalde zaken digitaal te kunnen aanpakken.’

Na KPN wilde Solange voor zichzelf beginnen. In het laatste jaar van KPN was ze al in contact geweest met Mijn Kind Online, een stichting die tot doel heeft ‘meer inzicht te verschaffen in de mogelijkheden van nieuwe media, alsook het bevorderen van het verantwoord gebruik daarvan.’ Het leek haar interessant om – na de effecten van techniek op volwassenen in organisaties te hebben gezien – te ervaren hoe kinderen en jongeren omgaan met digitale media en techniek. ‘Kinderen groeien op met technieken die voor volwassenen nieuw zijn. Er is in dat kader een mooie uitspraak van Corinne Dettmeijer, de Nationaal Rapporteur Mensenhandel: “Wij hebben het over een digitale camera, terwijl een kind zegt, is er nog een andere dan?” Bij Mijn Kind Online kwam ze op een moment binnen dat de stichting juist een verzoek kreeg van het landelijk programmabureau Jeugd (onderdeel van strategische beleidsgroep Jeugd van de politie) voor externe kennis op het gebied van digitale media en jeugdcultuur. Zo kon Solange meteen aan de slag als projectleider ‘Jeugd en cybercrime’. Dat was maart 2010.

In de beleidsgroep Jeugd zitten portefeuillehouders Jeugd die de 26 korpsen vertegenwoordigen; er is dus sprake van een landelijke dekking. Letty Demmers, korpschef Zeeland en portefeuillehouder Jeugd in de RKC is een groot voorstander van het integreren van het thema “jongeren en internet” in de politiële jeugdtaak. Daarom is vanuit het programma Jeugd de expertgroep Digikids opgericht waarbinnen Solange als projectleider en specialist op het gebied van jongeren en media haar kennis deelt en combineert met actuele ervaringen uit de politiepraktijk.

Digibewust

Toen ze aan het werk ging in de expertgroep Digikids, viel haar op dat veel politiemensen onbekend waren met wat jongeren online doen, waarom ze dat doen en welke risico’s zij daarbij lopen. ‘De virtuele wereld wordt door veel collega’s in eerste instantie niet als een logisch domein voor de politie gezien. Dat is heel begrijpelijk als je het benadert vanuit de kernprocessen en de insteek dat “politiewerk op straat is”. Scepsis slaat echter heel snel om in leergierigheid wanneer men inziet dat de fysieke wereld niet langer de enige omgeving is waarin mensen tijd doorbrengen, contact maken, geld verdienen, strafbare feiten kunnen plegen en dus ook slachtoffer kunnen worden. Artikel 2 van de politiewet is online net zo goed van toepassing’, aldus Solange. Haar taak is het om samen met de expertgroep en het landelijk programma, zowel topdown als bottom-up, binnen de politie meer bewustwording creëren voor wat kinderen/jongeren online doen en hoe zich dit vertaalt naar kernprocessen. ‘Dat is niet heel moeilijk. Het onderwerp raakt namelijk bijna altijd een persoonlijke snaar; iedereen heeft immers een internettende jongere met smartphone in zijn of haar directe omgeving.’

Mijn meubi’s zijn gestolen!

‘Een goed voorbeeld van het belang van bewustwording en kennis bij de politie is virtuele diefstal. Een jongetje komt aan de balie bij het politiebureau en meldt dat er ingebroken is in zijn kamer en deze helemaal is leeggehaald. Tot zover is er niets aan de hand. Het lijkt een standaard aangifte tot blijkt dat hij het heeft over zijn kamer en meubi’s op Habbo, een virtuele wereld voor kinderen. Ik begrijp het wel dat een baliemedewerker dan afhaakt en het jongetje naar huis stuurt met de troostende woorden het heel spijtig te vinden, maar dat er niets anders op zit dan opnieuw te gaan sparen. Het lijkt immers om een spel te gaan en dan is het logisch dat je af en toe verliest. Er is hier echter wel degelijk sprake van diefstal; zijn account is gehackt (computervredebreuk) en zijn meubi’s vertegenwoordigen bovendien een economische waarde.’

Maar Solange kan nog meer voorbeelden noemen die baliemedewerkers voor vraagtekens stellen: ‘een meisje die met een blos op haar wangen meldt dat er een foto van haar geretweet wordt en graag wil dat het stopt. Een jongen die een bedreiging via Whatsapp ontvangen heeft. Een meisje dat schoorvoetend vertelt over de haathyves die haar klasgenootjes hebben gemaakt. Voor jongeren is online en offline met elkaar verweven; er is geen verschil. Het is heel belangrijk dat de politie dit erkent en serieus neemt’.

Aanwezig én aanspreekbaar

Voor een optimale invulling van de politiële Jeugdtaak (Preventie, Signaleren & Adviseren en Repressie) is het van cruciaal belang aanwezig te zijn in de virtuele wereld en hen online een laagdrempelige ingang te bieden en het liefst op díe plek waar zij zijn. Het is de enige manier om ècht en intensief in contact te zijn met jongeren, te signaleren wat er speelt en er voor hen te zijn als zij de politie nodig hebben.

Solange licht toe: ‘Voor jongeren is de drempel om naar de politie te stappen met dit soort problemen enorm hoog. Voornaamste reden is dat ze zich schamen. Zij denken bovendien dat de politie er niet voor hun problemen is en hen toch niet zal begrijpen.’

Wetende dat jongeren online meer durven en gemakkelijker praten, is er een pilot gestart om een digitale wijkagent in Habbo te introduceren. ‘Het resultaat onderstreept onze stelling. In de pilot zijn diverse serieuze strafbare zaken aan het licht gekomen waar jongeren niet eerder met een volwassene over hebben durven praten. Het gaat daarbij om incest, misbruik, webcamseks en huiselijk geweld. Ook de inhoud van vragen waar jongeren mee zitten is doorgaans serieus van aard. Hoe herken ik een loverboy bijvoorbeeld. Maar vragen als “Wat is uw lievelingskleur”, “Hoe word ik politieagent” en “Laat u weleens een scheet” komen ook zeer regelmatig voor, hoor’, lacht Solange.

Een succesvolle stakeholderdialoog

Het meest trots is Solange op de intervisiesessie die de expertgroep begin dit jaar organiseerde. ‘Externe partijen waaronder Hyves, Habbo, MSN en het Nederlands Jeugdinstituut wisselden met relevante portefeuillehouders van de RKC van gedachten over het onderwerp ‘Vergroten van online veiligheid voor jongeren’. Het doel was om helder te krijgen welke rol de politie hierin te vervullen heeft. De verkregen inzichten zijn input geweest bij de verdere invulling van initiatieven die moeten leiden tot een “digibekwame” politiële jeugdtaak.

Prioriteit werd gegeven aan het vergroten van het kennisniveau binnen de politie. In oktober werd daarom een toolbox gelanceerd; een verzameling van informatie, presentaties, filmpjes en casuïstiek om collega’s meer bewust en bekend te maken met de ‘online leefomgeving’ van jongeren. Hierin wordt ingezoomd op actuele ontwikkelingen, strafbare gedragingen en risico’s in het virtuele domein waarmee jongeren te maken kunnen krijgen.’

Vertrouwen

Solange is ervan overtuigd dat als politiemensen zover zijn dat ze de virtuele wereld van jongeren serieus nemen en zich op het internet actief gaan bezighouden met jongeren, dit zijn vruchten zal afwerpen op straat. ‘Denk bijvoorbeeld alleen maar aan vermiste kinderen; heel vaak laten die, via mobiele telefoons of communitysites als Hyves of Facebook digitale sporen na waarmee ze getraceerd kunnen worden. Zo kunnen kennis van internet en kennis van de straat elkaar versterken.’ Ik kijk ontzettend uit naar de uitvoering van de programma’s (Digibewust, Digibereikbaar en Digibekwaam) waarmee we dit verder gaan concretiseren. Er zit namelijk enorm veel enthousiasme en energie binnen de politie. Ik durf daarom te stellen dat we volgend jaar rond deze tijd echt grote stappen hebben kunnen zetten!’