Tijdschrift voor de politie

Auteur: J. Kuppens, B. Bremmers, K. Ammerlaan, E. van den Brink

ISBN: 9789035245440

Prijs: € 19,88

In 2005 is de Wet op de uitgebreide identificatieplicht (WUID) ingevoerd. Die geeft de politie een wettelijke basis voor het uitvoeren van identiteitscontroles (ID-controle) in situaties waarin sprake is van een gerede verdenking. Invoering van de wet stuitte op nogal wat maatschappelijk verzet. Tegenstanders vreesden discriminerende praktijken, ondanks waarborgen die zijn ingebouwd om willekeur te voorkomen.
In deze studie wordt de toepassingspraktijk op straat belicht: hoe gaat de politie daadwerkelijk om met deze bevoegdheid? Wanneer worden ID-controles toegepast, vindt daarbij selectie plaats en zo ja, hoe en op welke gronden, en is dat toelaatbaar? Nader wordt ingegaan op het lastige 'kantelpunt' tussen wat een 'redelijke verdenking' is en wanneer dat niet het geval is. In hoeverre is de professionele intuïtie van agenten wat dit betreft een betrouwbare en valide graadmeter? In dat verband wordt ook gekeken in hoeverre de bestaande jurisprudentie houvast biedt.

Een belangrijke uitkomst van het onderzoek is dat er geen aanwijzingen zijn voor frequente discriminatoire praktijken. Oneigenlijk gebruik lijkt weinig voor te komen. Dat wil niet zeggen dat agenten zich nooit laten leiden door hun beroepsmatige intuïtie. Maar als zij dit doen, en op die basis proactief een ID-controle uitvoeren, dan blijken ze het regelmatig bij het rechte eind te hebben en worden strafbare feiten ontdekt. De bestaande jurisprudentie sanctioneert deze uitvoeringspraktijk. Het merendeel van de gerechtelijke uitspraken ondersteunt de betrokken agenten in hun afwegingen. Niettemin pleiten de onderzoekers voor een betere uitwerking en afbakening van de beoordelingsruimte van agenten. De studie wordt afgesloten met een aantal praktische handvatten hiervoor. Per definitie zijn identiteits controles minder transparant dan middelen als preventief fouilleren en cameratoezicht. Het is daarom van belang dat de politie voorafgaand aan een iden titeitscontrole de reden hiervoor uiteenzet.